یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کاهش تمایل به فرزندآوری، تعارض میان نقش شغلی و مسئولیت‌های خانوادگی است. امروزه بسیاری از زوج‌های جوان، به‌ویژه زنان شاغل، نگرانی جدی درباره امنیت شغلی، کاهش فرصت‌های ارتقای حرفه‌ای و دشواری مدیریت همزمان کار و رزندپروری دارند. در چنین شرایطی، ایجاد محیط‌های کاری دوستدار خانواده، دیگر یک انتخاب رفاهی نیست؛ بلکه ضرورتی اجتماعی و جمعیتی است. محیط کار دوستدار خانواده، محیطی است که در آن سلامت جسمی و روانی کارکنان، تعادل کار و زندگی و حمایت از نقش والدگری مورد توجه قرار گیرد. مرخصی زایمان کافی، امنیت شغلی مادران، امکان استفاده از ساعات کاری منعطف، حمایت از تغذیه با شیر مادر، ایجاد مهدکودک‌های سازمانی و حمایت از پدران در ایفای نقش خانوادگی، از شاخص‌های مهم چنین محیط‌هایی است. شواهد علمی نشان می‌دهد حمایت شغلی از والدین نه‌تنها موجب افزایش رضایت شغلی و بهره‌وری می‌شود، بلکه اضطراب والدگری و فرسودگی روانی را نیز کاهش می‌دهد. در مقابل، نبود حمایت سازمانی می‌تواند به کاهش تمایل زوجین به فرزندآوری، تأخیر در بارداری و حتی کاهش مشارکت اقتصادی زنان منجر شود. نکته مهم آن است که سیاست‌های جمعیتی موفق، الزاماً به معنای افزایش فشار بر زنان نیست. توسعه پایدار جمعیت زمانی محقق می‌شود که زنان مجبور نباشند میان مادری و پیشرفت حرفه‌ای یکی را انتخاب کنند. آینده جمعیتی کشور، نیازمند نگاه واقع‌بینانه، عدالت‌محور و مبتنی بر حمایت ساختاری از خانواده در محیط‌های کاری است. 

مبینا حسین فخر آبادی، عضو هیات علمی گروه مامایی دانشکده پرستاری و مامایی